शब्दबाट फैसला खोज्‍नुहोस्

निर्णय नं. १५१ - भैंसी चोरी

भाग: साल: २०१८ महिना: माघ अंक:

निर्णय नं. १५१                  ने.का.प.२०१८

सिंगल बेञ्च

प्रधान न्यायाधीश श्री हरिप्रसाद प्रधान

फौ. सा. नं. १९८ ठा. नं. १४१

उजुरवाला : मौलेश्वर मल कुर्मी

विरुद्ध

विपक्षी : रामबली अहिर समेत

मुद्दा : भैंसी चोरी

(१)   नेपाल सरकार र भारत सरकारको बीचको सपुर्दगीको सन्धिपत्र अन्तर्गत चौपाया चोरी मुद्दा पर्ने उसपारबाट लेखी नआएमा र यसै पारमा उजुर परेमा जाफताको २१ दफा र चोरी को २६ नं. ले कारबाई गर्नु पर्ने ।

            १० साल माघ ५ गते संख्या २२ को गजेटमा प्रकाशित भएको नेपाल सरकार र भारत सरकारका बीचको सपुर्दगीको सन्धीपत्रमा लेखिएका व्यहोराले चौपाया चोरी मुद्दा सो सन्धीपत्रमा उल्लेख गरिएको अपराध भित्र पर्ने र उसपारबाट लेखी नआई यसै तर्फ उजुर पर्न आएको भए पनि जाफताको २१ दफा र चोरीको २६ नं. ले कारवाई गर्र्न हुने । निकासालाई जाहेर गरी रहन नपर्ने ।

(प्रकरण नं. १५)

(२)   कस्तो परिस्थितिको मुद्दामा अ. बं. १५२ नं. को २ दफाको देहायको १ दफा लगाउन नमिल्ने र सोही दफाको देहाय ३ दफा बमोजिम कारबाई गर्नु पर्ने :

            जागिरदारहरूले सो भैंसी फेला पारी ल्याएको समेत भए तापनि वारदात गरी रहेको मौकामा फेला पारी दसीसाथ पक्राउ गरेको नभई वादीको उजुर परेपछि निजकै लेखाई बमोजिम पालिराखेको ठाउँबाट फेला पारी ल्याएको हुँदा अ. बं. १५२ नं. को २ दफाको देहायको १ दफा लगाउन नमिल्ने भई सोही दफाको देहाय ३ दफा बमोजिम पोलिएको कसूर साबित ठहरे हुने । सजायको रूपैयाँ धरौट वा सो वापतको धन जमानी दिए लिई तारिखमा राख्ने र नदिए खाली थुनी पुर्पक्ष गर्नु पर्ने मुनासिब देखिन आएको हुँदा अ. बं. १५२ नं. को २ दफाको देहाय १ दफा लगाउन नमिल्ने ।

(प्रकरण नं. १५)

 

फैसला

      १.     १५ अक्टुबर सन् १९५३ इस्वीको राती मेरो भैंसी चोरी भएको खट्टा ठानामा हुलिया लेखाई खोजी गर्दै रहेको । यस सरहद सितापुरमा नाउँ नजानेको अहिरको घरमा लक्षिय अहेर्नीको साँधमा भैंसी फेला परेकोले दर्खास्त दिन आएका छु । लक्षियालाई पक्राउ गरी निजले चोरी गरेको भए निजलाई र अरुले चोरी गरेको भए सजाय गराई भैंसी समेत दिलाई पाउँ भन्ने समेत व्यहोराको १०।९।७ को दर्खास्त रहेछ ।

      २.    सितापुरमा गई पत्ता लगाउदा लक्षिया भैंसी जिउ १ लिई बिदेश तर्फ गएको भन्ने बुझिएको भैंसी जिउ १ लक्षियाको नाबालक छोरा वृजमान समेत रामबलीका घरमा भैंसी बाँधेको फेला पारी रामबली वृजमान भैंसी जिउ १ समेत दाखिल गरेका छु भन्ने समेत व्यहोराको अमिनीको सुवेदार रामप्रसादको रिपोर्ट रहेछ ।

      ३.    रामबली अहिरको घरबाट भैंसी बरामत भएको लक्षिया वृजमान रामबली समेतको सरसल्लाहाबाट मेरो भैंसी चोरीमा पक्राउ भएका रामबली वृजमानलाई चोरी गरेमा ऐन बमोजिम सजाय गरी पाउँ भन्ने समेत मौलेश्वर कुर्मीको बयान रहेछ । साथै वृजमानको दाजु सूर्जेमान जिमिदारको घरमा नोकरी गरेको हुँदा मेरो घरमा बस्न देउ भनेबाट कहाँबाट हो ? भैंसी समेत लिई आई बसेमा भैंसी राखेको हुन् । चोरीको भन्ने मलाई थाहा छैन । निजको आमा दाजुले कहाँबाट ल्याएका हुँन मलाई थाहा छैन । मैले ल्याए चोरेको समेत होइन भन्ने समेत रामबलीको बयान रहेछ ।

      ४.    नाइकेलो वायु जंगी अहिरले २ जिउ भैंसी ल्याएको हो । १ जिउ भैंसी र आमा दाजु समेतले लिई मोगलाना आफ्नो घर तर्फ गए । बाबु जंगी अहिरले भैंसी कहाँबाट ल्याएको हो ? थाहा छैन म नाबालक हुँदा चोरी नै गर्न नसक्ने हुँदा मैले चोरी गरेको समेत छैन हैन भन्ने समेत व्यहोराको वृजमानको बयान रहेछ ।

      ५.    रामबली भाई थुनुवामा राखी कारवाई गर्ने भन्ने समेत व्यहोराको १०।९।८ को परासी अमिनीका खरदारले गरेका पर्चा रहेछ ।

      ६.    गस्ती गर्दै जाँदा सरज्यू अहिरको घरमा चोरीको भैंसी छ । सो भैंसीको साथमा रहेको अर्को भैंसी परासी अमिनीबाट पक्राउ भई कारवाई चली रहेको भन्ने सुराक पाई सो भैंसी र सरजुग समेतलाई पक्राउ गरी दाखिल गरेको भन्ने समेत बहिदार गगनसिं समेतको रिपोर्ट रहेछ ।

      ७.    भैंसी राजा अहिरले पाल्न दिएको ल्याएकी हुँ । एउटा निजै कहाँ लागि दिएकी हुँ । चोरी गरेको समेत छैन हैन भन्ने समेत लक्षिया अहिरनीको बयान रहेछ ।

      ८.    गोरखपुर ठाना मदनपुर बस्ने बलेश्वर कुर्मीको भैंसी चोरी भएको खोज्न आएको । तिमी पनि जाउँ भनी राजा अहिरले भनेबाट निजसँग गएको हुँदा खोजी ल्याएको भैंसी राजा अहिरले मेरा घरमा बाँधी गएको हो । मैले चोरी गरेको होइन भन्ने समेत व्यहोराको सर्जु अहिरको बयान रहेछ ।

      ९.    सर्जु चोरीमा इन्कार भएको । दसी भैंसी घरमा रहेकोमा साबित हुँदा हाजिर जमानी दिए निज सर्जुलाई तारिखमा राख्ने भन्ने समेत व्यहोराको परासी अमिनीका हाकिमको पर्चा रहेछ ।

      १०.    चोरीको भैंसी मौलेश्वरकै हो भनी सर्जुले भनेको र भैंसी सर्जु अहिरका घरबाट बरामत भएको रिपोर्टसाथ दाखिल गरेकोले सर्जुलाई अ. बं. १५२ नं. को २/१ दफाको ऐन बमोजिम खाली थुनामा राखी कारवाई गर्ने भन्ने समेत व्यहोराको ऐजनका खरदारको पर्चा रहेछ।

      ११.    लक्षियाका हकमा पनि चोरी तर्फ इन्कारी भएकी । भैंसी राखे पालेमा साबित हुँदा धरौट जमानी दिए तारिखमा राख्ने । दिन नसके थुनामा राख्ने भन्ने समेत हाकिमको पर्चा रहेछ।

      १२.   यसमा बिदेशको हाकिमको चिठ्ठी आई कारवाई हुनु पर्ने सो बमोजिम नभएकोले खारेज गर्न कारवाई चली सकेकोले निकासा तालुक अड्डाले दिनु पर्ने भन्ने समेत व्यहोराको परासी अमिनीका हाकिमले गरेको रिपोर्ट रहेछ ।

      १३.   प्रतिवादीहरू वारदातमा पक्राउ भएका र अघिका दागी समेत नभएको । चोरीमा इन्कारी बयान गरेकोले अ. बं. १५२ का ३ दफाले घरौट जमानी दिए तारिखमा छाडी दिनु पर्ने हुँदा प्र. रामबली समेतलाई हाजिर जमानी दिए तारिखमा छाड्ने गरेको हाकिमको पर्चा मुनासिब । पुर्पक्ष निमित्त थुन्ने भन्ने खरदारको राय पर्चा गल्ती ठहर्छ । मुद्दा बिदेश हिन्दूस्थानको वारदात उस पारका हाकिमले लेखी पठाए कारवाई गर्नु पर्ने । यसमा उस पारका हाकिमको लेखापढी नभई मुद्दा दायर भएको हुँदा मुद्धा खारिज गरी दिनु भन्ने वा कारवाई चलिसकेको हुँदा उस पारका हाकिमको लिखत ल्याउनु भनी म्याद दिई सो म्याद भित्र लेखोट ल्याए कारवाई गर्ने । लेखि नआए खारेज गर्नु भन्ने समेत जो निकाशा हुन्छ, सो बमोजिम गर्ने भन्ने समेत बुटवल अपीलका हाकिमको जाहेरी राय समेत रहेछ ।

      १४.   चोरेको भैंसी बरामद भएको ठाउँ यसपारको देखिंदा वारदात यस सरहदको देखिन आएको । उस पारकोमा पनि चोरीको २६ नं. ले यस पारका अमिनी अपील लगायतबाट सजाय गर्न हुने जाफताको ७०।७८ लाग्न नसक्ने भई खारेज हुन नसक्ने । चोरीको भैंसी पालेमा र राखेमा समेत रामबली सरजु सचिया समेत साबित हुँदा धरौट जमानीमा छाड्न अ. बं. १५२२।१ ले नमिल्ने हुँदा अमिनीका खरदारको राय मुनासिब भन्ने समेत अपीलका असिष्टेन्ट बिचारीको राय पर्चा रहेछ ।

      १५.   रायबाझी भई इन्साफ जाँच निमित्त र बुटवल अपीलका हाकिमको जाहेरी बमोजिम साधक निकासालाई आएको बुझ्दा १० साल माघ ५ गते संख्या २२ को गजेटमा प्रकाशित भएको नेपाल सरकार भारत सरकारका बीचको सपुर्दगीको सन्धीपत्रमा लेखिएका व्यहोराले चौपाया चोरी मुद्दा सो सन्धीपत्रमा उल्लेख गरिएको अपराध भित्र पर्ने र उस पारबाट लेखी नआई यसै तर्फ उजुर पर्न आएको भए पनि जाफताको २१ दफा र चोरीको २६ नं. ले कारवाई गर्न हुने । निकासालाई जाहेर गरी रहन नपर्नेमा हाकिमले जाहेर गरेको बेमुनासिबै र थूनछेक तर्फ उजुर परेको भैंसी पाली राखेमा प्र. रामबली लक्षिया सर्जुले सकार गरेको र जागिरदारहरूले सो भैंसी फेला पारी ल्याएको समेत भए तापनि वारदात गरीरहेको मौकामा फेला पारी दसीसाथ पक्राउ गरेको नभई वादीको उजुर परेपछि निजकै लेखाई बमोजिम पाली राखेको ठाउँबाट फेला पारी ल्याएको हुँदा अ. बं. १५२ नं. को २ दफाको देहायको १ दफा लगाउन नमिल्ने भई सोही दफाको देहाय ३ दफा बमोजिम पोलिएको कसूर साबित ठहरे हुने सजायको रूपैयाँ धरौट वा सो वापतको धन जमानी दिए लिई तारिखमा राख्ने र नदिए खाली थुनी पुर्पक्ष गर्नु पर्ने मुनासिब देखिन आएको हुँदा अ. बं. १५२ नं. को २ दफाको देहाय १ दफा लगाउन नमिल्नेमा बुटवल अपीलका असिष्टेन्ट बिचारीहरूले सो नमिल्ने ऐन लगाई गरेको पर्चा बेठीक हुनाले जाहेर गर्नु नपर्ने । गरेमा बुटवल अपीलको हाकिमलाई र गल्ती पर्चा गरेमा सोही अड्डाका असिष्टेन्ट बिचारीहरूलाई नसिहद दिई मुद्दाका हकमा माथि लेखिए बमोजिम ऐन, सवालको रीत पुर्‍याई कारवाई गरी ठहरे बमोजिम गर्नु भनी यो मिसिल इलाका परासी अमिनीमा पठाउँन बुटवल अपीलमा पठाई दिनु ।

 

ईति सम्बत् २०१० साल फाल्गुण २५ गते रोज २ शुभम् ।

 

 

भर्खरै प्रकाशित नजिरहरू

धेरै हेरिएका नजिरहरु