शब्दबाट फैसला खोज्‍नुहोस्

निर्णय नं. १५५ - वन

भाग: साल: २०१८ महिना: माघ अंक:

निर्णय नं. १५५                 ने.का.प.२०१८

सिंगल बेञ्च

प्रधान न्यायधीश श्री हरिप्रसाद प्रधान

प्र. न्या. फौ. सा. नं. १५५

उजुरवाला : शेरबहादुर लिम्बु

विरुद्ध

विपक्षी : गडुल ध्वज लिम्बु समेत

मुद्दा : वन

(१)   घर धुरी खडा भएको देखिएमा बँझ्याई दिन मुनसिव नपर्ने ।

            नक्सामा लेखिएका आवाद गर्ने मोही भक्तबहादुर हाल आवाद गर्ने काले दमाई ग्याँजे काली दमिनि लालहाङ, जय ध्वजको छोरा र गडुल ध्वज, लालहाङ चन्द्र ध्वज वृखसिं लिलानाथको खेत लाल लालहाङको खेत इन्द्रबहादुरको आवादी हेम लाललाई बिक्री गरेको डम्बरबहादुरको आवादी श्री नारायणलाई पास गरी दिएको र छिता रामको खेत भनी लेखिएको आवाद भएको जग्गामा घरधुरी समेत खडा भएको देखिएको हुनाले बँझ्याई दिन मुनासिब नपर्ने ठहराएको इन्साफ सदर अमिनी गोश्वाराको मुनासिब ।

(प्रकरण नं. ५)

फैसला

      १.     हात्तिखुडे मिलकु पूर्व नेर ब्रायों फेवा खोलाको दोभान पश्चिम नेरुवा खोला उत्तर यो फेवा खोला दक्षिण यति ४ किल्ला भित्रको तेल्लो च्याने वन समेत ८ थलाको ६३ सालमा वन गुलजार गर्नु भन्ने सनद भएकोमा नंलोक झोलुँगे वनमा खेत विराई किपट् सरह बिक्री गरेको तल्लो च्याने वन फाडी कमोत लगाई गोट् राखेको नूलोक झोलंगे वनमा खेत विराई किपट सरह बिक्री गरेको कोसेली खाई घरमा नन्द समेत १० जनालाई तेर्छे वन समेत फांड्न दिएकोले सजाय गरी पाउँ भन्ने समेत शेरबहादुर लिम्बुको बिन्तिपत्र बयान समेत रहेछ ।

      २.    वन फाडी खेत विराएको गोठ राखेको बिक्री गरेको कोसेली खाई वन फाड्न लगाएको समेतको बयान रहेछ ।

      ३.    यसमा वादीले पक्रेका ४ किल्ला भित्रको वनको सनद प्रतिवादीले देखाएको अबा ध्वज समेत ६ जवानलाई म्याद जारी गर्दा दाखिल नगरी म्याद गुजारी बसेका छन् । तापनि वादी, प्रतिवादी, सरजमिनका भनाईबाट समेत ४ किल्ला भित्रको वन सनदले बन्द भएको भन्ने बुझीएको सो वन प्रतिवादीहरूले काटे फाँडेको छैन । काट्न दिएको समेत छैन । काटीएका ठुटाहरूका हकमा फटकेमा धुलपुल बनाउन र कुनै ९० सालको भुकम्पमा भत्केको घर बनाउन कुनै २००० सालको ठूलो हावाले भाँचे लडाएको हो भनी ४५ जवान सरजमिनले मुचुल्का लेखी दिएकोले प्रतिवादीहरूले काटे फाँडेको नदेखिंदा सजाय समेत गर्नु नपर्ने ४ किल्ला भित्रको वनमा धेरै जनाले कमोद आवाद गरी सुक्री विक्री गरेको नक्सा मुचुल्काबाट देखिएकोले आवाद कमोत गर्न दिंदा आबद हुँदै गई उजार हुने समेत हुँदा नक्सामा लेखिएको भक्तबहादुरको घर उजुरवालाले बाहेक भन्ने लेखेको हुँदा सो घरवारी बाहेक अरु लेखिएका तपसिलको जग्गा बझाई ४ किल्ला भित्र वनको वन राखी जगेडा गर्नु भन्ने समेत सरकारको तजविज भन्ने समेत २ साल बैशाख १२ गतेको ताप्लेजुङ्ग अमिनीको फैसला रहेछ ।

      ४.    झेलुंगे वन भित्र खेत आवाद गरी दर्ता गरीएको देखिएको सो बाहेक अरु माथिका च्याने वन समेतमा जग्गा आवाद गरी धुरी समेत बनाई बसेको सनद पत्ता नलागेकोले रैतीले घर धुरी बनाई आवाद गरी बसेको हुँदा दर्ता भए नभएका आवाद गरेका जग्गा जति थामी सो बाहेक अरुमा सनद गरी बक्सनामा सरकारको तजविज । आवाद गरेको जग्गा बाहेक अरुमा सनद गरी बक्सनु निकासा भएमा वन जंगल जाँची कित्ता कित्तैको सनद गरी बक्सनु पर्ने र हालैको आवादी बस्ती हुँदा सबै बँझ्याई बक्सने निकासा भएमा नेरु वाकांकवा खोला दोभान पश्चिम नेरुवा खोला उत्तर यम् फेवा खोला दक्षिण हात्तिसुढे मिल्कु पूर्व ४ किल्लाको च्याने वन समेत ७ थला वन र बिर्षबहादुरको खेत र लिलानाथ प्रसाइका खेत पूर्व पद्म सिंको घर माथिको तेर्सो कुलो देखि पश्चिम लिलानाथकै रैकर खेत दक्षिण छिताराम पाध्याका खेत उत्तर ४ किल्ला भित्रको नंलोक झांलगे वन समेतको यसैबाट सनद गरी दिनु भनी वन गोश्वाराका नाउँमा सदन गरी बक्सनु पर्ने ठहराई जाहेर गरेका छन् भन्ने समेत २००७।८।११ मा धनकुटा अपीलबाट गरेका जाहेरी फैसला रहेछ ।

      ५.    रैतीले आवाद गरी सकेको बँझ्याइन रैतीलाई मर्का पर्ने हुँदा सरकार तर्फ नोक्सान नपर्ने किसिमसँग दर्ता भए गराएका र अरु आवाद गरी सकेको तिरो दर्ता गराई दिने सो बाहेक अरु आवाद नगरी रहेको हकमा समेत वन पालने राख्ने गरी वन गोश्वारा सम्बन्धित अफिसबाट सनद गराउनु भन्ने समेत माल अदालत गौंडा समेतका जजसका उपर चाहिन्छ । जो चाहिने व्यहोराको सनद गराई लिनु भन्ने समेत निकासा भए बमोजिम गर्ने गरी धनकुटा अपिलले जाहेर गरेको मुनासिब ठहराई २०१०।८।९ मा सदर अमिनी गोश्वाराले तोक बोली जाहेर गरेका रहेछ ।

      ५.    सदर अमिनी गोश्वाराका जाहेरी फैसला बमोजिम साधकद्वारा पेस हुन आएको यो मुद्दा बुझ्दा नक्सामा लेखिएका आवाद गर्ने मोही भक्तबहादुर हाल आवाद गर्ने काले दमाई ग्याँदे काली दमैनी लालहाङ जय ध्वज निजको छोरा र गडुर ध्वज लालहाङ चन्द्र ध्वज वृखसिं लिलानाथको खेत लालहाङको खेत इन्द्रबहादुरको आवादी हेमलाललाई बिक्री गरेको डम्बरबहादुरको आवादी श्री नारायणलाई पास गरी दिएको र छितारामको खेत भनी लेखिएको आवाद भएको जग्गामा घर धुरी समेत खडा भएको देखिएको हुनाले बँझ्याई दिन मुनासीब नपर्ने ठहराइएको इन्साफ सदर अमिनी गोश्वाराको मुनासिब । सो लेखिएको जग्गाले बढी जंगल च्याप्न नपाउने गरी तिरो ठेकी दर्ता भएको आवादी र आवाद गरिसकी दर्तासम्म हुन बाँकी जग्गा समेत नापी हाल आवादी तिरो नलागेको जग्गा जतिको आठा सरह तिरो ठेकी दर्ता गराई १० सालको बाली देखि तिरो असुल तहसिल गर्नु । सो आवादी बाहेक जग्गा अब पछि कसैले आवाद दर्ता गर्न नराउने गरी ८ थला बमको छुट्टा छुट्टै किल्ला खुलाई तालुक अड्डा मार्फत् रिपोर्ट जाहेर गरी निकासा गराई लिनु भनी इलाका मालमा लेखी पठाई सो बमोजिम गराउनु भनी मिसिल शुरु ताप्लेजुङ्ग अमिनीमा पठाई दिनु ।

 

इति सम्बत् २०१० साल पौष २५ गते रोज ६ शुभम् ।

 

 

भर्खरै प्रकाशित नजिरहरू

धेरै हेरिएका नजिरहरु