शब्दबाट फैसला खोज्‍नुहोस्

निर्णय नं. ४८९९ - दर्ता वदर गरी दर्ता गरी पाउँ ।

भाग: ३६ साल: २०५१ महिना: श्रावण अंक:

निर्णय नं. ४८९९      २०५१, ने.का.प.    अङ्क ४

संयुक्त इजलास

माननीय न्यायाधीश श्री मोहन प्रसाद शर्मा

माननीय न्यायाधीश श्री गोविन्द बहादुर श्रेष्ठ

सम्बत् २०४९ सालको दे.पु.नं. ६७६

आदेश मिति : २०५०।१२।१६।३ मा

 

मुद्दा : दर्ता वदर गरी दर्ता गरी पाउँ ।

निवेदकः मोरङ जि. मोतीपुर गा.वि.स. वडा नं. ६ बस्ने रामनारायण खाँ थारु ।

विरुद्ध

विपक्षी : मोरङ जि. मोतीपुर गा.वि.स. वडा नं. ६ बस्ने रतनलाल थनदार ।

ऐ ऐ बस्ने ठक्कललाल भगत थारु ।

ऐ ऐ बस्ने लक्ष्मी नारायण ।

 

§  कि.नं. ४६ र ४८ आफ्नु नाउँमा नापी गराएबाट कि.नं. ४७ आफ्नो नाउँमा नापी नभएको कुरा मौकामा थाहा भएन भन्न नमिल्ने ।

(प्र.नं. ६)

निवेदक तर्फबाट : x

विपक्षी तर्फबाट : x

अविलम्बित नजिर : x

 

फैसला

न्या. मोहन प्रसाद शर्मा : पुनरावेदन अदालत विराटनगरको मिति २०४९।५।१५ को फैसला उपर प्रतिवादीको न्याय प्रशासन ऐन, २०४८ को दफा ९(१) (क) बमोजिम पुनरावेदन परी पेश हुन आएको प्रस्तुत मुद्दाको संक्षिप्त व्यहोरा यस प्रकार रहेछ ।

२. मेरो बाबु स्व. लटाई खाँ थारुका जाउँमा दर्ता भएको साविक रैता नं. ९८७ मा दर्ता भएको २०२४ सालमा सर्भे नापी हुँदा मोरङ मोतीपुर गा.वि.स. वडा नं. ६(ग) कि.नं. ४७ को ०१५१४ जम्मा बाबु लटाई खाँले ०१२ साल देखि सो जग्गामा घर बसोबास गर्ने भएबाट जोत भोग आधारमा दर्ता भएको थियो । पूर्जा समेत लिन वाँकी भएकोमा गा.वि.स. को शिफारिस साथ बाबुले मालमोपत कार्यालयमा २०३८।८।२१ मा निवेदन दर्ता गराई पुर्जा लिने तर्फ कारवाही भइरहेको ०४१।१।२ गते मेरा पिताजी स्वर्गारोहण हुनु भयो वहाँको हक खाने छोरा म मात्र भएकोले मालपोत कार्यालय जाँदा कारवाही टुङ्गो लागेको छ भनी मौखिक भन्नु भएको हुँदा म विश्वास भरमा बसेको थिएँ । २०४५।१।४ गते विपक्षी लक्ष्मी नारायण तथा रतन लाल तिनै जना विपक्षीहरुले यो जग्गाबाट घर हटाई दिने २०४१।११।२८ मा मोरङ सुनसरी वनक्षेत्र सुदृढीकरण अधिकार सम्पन्न समितिबाट निर्णय भएकोले बाल विद्या मन्दीरको नाउमा दर्ता भएको छ भनी हल्ला भनेकोले २०४५।१।५ गते नक्कल लिई हेर्दा वाल विद्या मन्दीरको नाउँमा दर्ता गराउने गरी गरेको निर्णय वेरितको छ । ०१२ साल देखि घर बसोबास भएको हुँदा सम्बन्धित स्थलगत निरीक्षण गरी विद्यालयका नाउमा दर्ता गरेको निर्णय बदर गरी पाउँ भन्ने समेत व्यहोराको फिराद ।

३. भटाइ खाँको पनि सन्तान थिएन । यो उजुरी कता कुन लटाई खाँको छोरा हुन् । मोतीपुर गा.वि.स. वडा नं. ६ (ग) कि.नं. ४७ को ०१५१४ धुर २०२४ सालको नापी हुँदा लटाई खाँ थारुले यो जग्गा ऐलानी हो ०१२ साल देखि खाई आएको छु भनी लेखाई दिएको, सो लताइको साविक रै. नं. ९८७ को जग्गा होइन रहेछ भन्ने देखिन्छ । आफ्नो नम्बरी भए उसे अवस्थामा दर्ता हुनुपर्ने कि.नं. ४७ को जग्गा ऐलानी भएकाले त्यस्तो एलानी जग्गा मोतीपुर गा.पं. वडा नं. ६ स्थित वालवी घर मन्दीरका नाउँमा दर्ता गर्ने कारवाही चलाई ०४११२ गते समितिले द.नं. १५८ मा निवेदन दी इन्कार हुँदा लटाइ खाँ समेतका नाउँमा सूचना जारी हुँदा कसैले दावी विरोध नभएपछि २०४२।५।५ मा बाल विद्या मन्दीरका नाउँमा ज.ध.पुर्जा पाएको हो वाल विद्या मन्दीरको सार्वजनिक रुपमा चलन व्यवहार समेत भएको कुरालाई २०४५।१।४ गतेका दिन घट हटाऊ भनी भनेकाले २०४५।१।५ मा नक्कल सराई लिइ थाहा पाए भन्ने भनाई प्रमाणबाट झुठ्ठा देखिन्छ । लटाइ खाँ को नम्बरी भए २०२४ सालमा नापी भएको २०४१ सालसम्म पूर्जा नदिई बस्ने अवस्था पर्दैन भन्ने समेत व्यहोराको प्रतिउत्तर ।

४. हदम्याद नघाई फिराद पर्न आएको रहेछ रहेनछ भन्ने तर्फ विचार गर्दा प्रमाणको लागि प्राप्त हुन आएको नामसारी दर्ता गरी पाउँ भनी राम नारायण खाँ थारुले मालपोत कार्यालयमा मोरङमा दिएको निवेदन सहितको निर्णय मिसिल हेर्दा राम नारायण खाँ थारुले सनाखत समेत गरी दिएको मिति २०४१।४।१० को निवेदनमा मोतीपुर गा.पं. वडा नं. ६(ग) को कि.नं. ४६ र ४८ को जग्गाहरु आफ्नो बाबु लटाइ थारुको नाम दर्ताको जग्गा भनी उल्लेख गरेको पाइन्छ । कि.नं. ४७ को उल्लेख भएको पाइदैन । छोरा राम नारायण र आमा असरावती खाँका संयुक्त मंजुरीनामाबाट उक्त कि.नं. ४६ र ४८ असरावतीका नाउँमा नामसारी भएको पाइयो । कि.नं. ४७ लाई नामसारी गरी पाउने निवेदन परेको वा नामसारी गराई दिन सकेको पाइदैन । मिति २०२४।१२।८ मा नापी भउको मिति भनी उल्लेख भएको मोतीपुर गा.पं. वडा नं. ६(ग) कि.नं. ४७ सम्बन्धी क्षेत्रीय किताव उतारेको किसान व्यहोरा भन्ने महलमा यो जग्गा ऐलानी हो २०१२ साल देखि खाई आएको छु पोत तिरेको छैन भनी उल्लेख भएको पाइन्छ । जग्गा वालाको महलमा नामखाली भएको पाइन्छ । निवेदकको बाबु लटाई खाँ थारुको नाम उललेख भएको पनि देखिँदैन । अथवा झगडा जनिएको पनि देखिँदैन । मिति २०२४ साल चैत्र ८ गते नापी हुँदा आफ्ना सोही मोतीपुर गा.प. वडा नं. ६(ग) कि.नं. ४९८ कि.नं. ४८ आफ्नो नाउँमा नापी दर्ता गराउँदा कै अवस्था कि.नं. ४७ समेत आफ्नो हकभोगको जग्गा भए नापी दर्ता गराई दिन सक्नु पर्ने वा विवाद देखि झगडा जनाई कारवाही चलाएको देखिनु पर्ने देखिएको नहुँदा २०२४ सालमा नापी भई सकेको जग्गालाई आफ्नो बाबुको जग्गा हो फिल्डबुकमा समेत उल्लेख भएको छ भनी भनेकै भरले दावी दावा सत्य हुन सक्ने होइन तसर्थ २०४५।२।७ मा हदम्याद नाघी दर्ता हुन आएको प्रस्तुत फिराद लाग्न नसक्ने भई खारेज हुने ठहर्छ भन्ने पुनरावेदन अदालत विराटनगरको फैसला ।

५. क्षेत्रीय दर्ता कितावको किसानको महलमा मेरो बाबु लटाई खाँको नाम उल्लेख भै निर्विवाद रुपमा भोग चलन गरी आएको जग्गा बाल विद्या मन्दीरको नाउँमा दर्ता गराउने मोरङ सुनसरी वन क्षेत्र सुदृढीकरण अधिकार सम्पन्न समितिबाट भएको निर्णय बदर हुनु पर्नेमा हदम्यादको आधारमा फिराद खारेज गर्ने गरेको पुनरावेदन अदालत विराटनगरको निर्णय त्रुटीपूर्ण हुँदा बदर गरी फिराद दावी बमोजिम गरी पाउँ भन्ने वादीको यस अदालतमा पर्न आएको पुनरावेदन ।

६. नियमा बमोजिम पेशी सूचीमा चढी निर्णयार्थ इजलास समक्ष पेश हुन आएको प्रस्तुत मुद्दामा पुनरावेदनको वारेसलाई रोहवरमा राखि निर्णय तर्फ विचार गर्दा यसमा मिति २०२४।१२।८ मा सर्भे नापी हुँदा मोतीपुर गा.वि.स. वडा नं. ६ (ग) को कि.नं. ४६ र ४८ को जग्गा आफ्नो नाउँमा नापी गराई दर्ता प्रमाण पूर्जा समेत लिने बादीले बीचको कि.नं. ४७ को जगगा आफ्नु नाउँमा नापी दर्ता गराउनु नसकेको र दर्ता नभए तत्काल कानूनका म्याद भित्रै उजुरी गरी दर्ता गराउनु पर्नेमा नगरी बसी, पछि मात्र छोराले उजुरी गरेको देखियो । कि.नं. ४६ र ४८ आफ्नु नाउँमा नापी गराएबाट कि.नं. ४७ आफ्नो नाउँमा नापी नभएको कुरा मौकामा थाहा भएन भन्न नमिल्ने हुँदा २०२४ सालमा नापी भएको कुरामा २०४५ सालमा मात्र हदम्याद नाघी दर्ता हुन आएको फिराद खारेज हुने ठहर्‍याएको पुनरावेदन अदालत विराटनगर एक न्यायाधीश इजलासबाट भएको फैसला मनासिव ठहर्छ पुनरावेदन जिकिर पुग्न सक्तैन । मिसिल नियम बमोजिम गरी बुझाई दिनु ।

 

उक्त रायमा म सहमत छु ।

 

न्या. गोविन्द बहादुर श्रेष्ठ

 

इति सम्बत् २०५० साल चैत्र १६ गते रोज ३ शुभम् ।

 

भर्खरै प्रकाशित नजिरहरू

धेरै हेरिएका नजिरहरु